Budowle hydrotechniczne – Jaz

Wprowadzenie

Jedną z najważniejszych budowli spotykanych na śródlądowych drogach wodnych jest jaz.

Czym jest jaz?

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: jaz piętrzy wodę. Nie myl go ze śluzą, która służy do pokonywania różnicy poziomów wody przez jednostki.

Jaz jest budowlą wznoszoną w poprzek rzeki lub kanału.

Jego zadaniem jest piętrzenie wody, czyli podnoszenie jej poziomu powyżej budowli.

Dzięki jazom możliwe jest:

• utrzymanie odpowiedniej głębokości szlaku
• regulowanie przepływu wody
• zaopatrywanie okolicznych terenów w wodę
• produkcja energii elektrycznej

ograniczanie skutków suszy.

Wyróżniamy jazy stałe

Ich konstrukcja nie zmienia położenia i stale utrzymuje określony poziom piętrzenia.

Wyróżniamy jazy ruchome

Wyposażone są w zamknięcia umożliwiające regulację poziomu wody. Dzięki temu można dostosowywać przepływ do aktualnych warunków hydrologicznych.

Dlaczego jaz jest niebezpieczny?

Woda przepływająca przez jaz osiąga bardzo dużą prędkość.

Poniżej budowli mogą występować:

• silne wiry
• cofki
• walce wodne

bardzo silny nurt.

Dlatego przepływanie przez jaz jest zabronione i skrajnie niebezpieczne.