Komendy żeglarskie – jacht pod żaglami
Komendy pod żaglami porządkują pracę sternika i załogi. Najważniejsze jest, aby odróżniać komendy na ster od poleceń dla sternika oraz zachować krótkie, jednoznaczne meldunki.
Ster
Komendy na ster
„Ster prawo / lewo” — wychylenie płetwy sterowej o około 25–40°.
„Ster lekko prawo / lewo” — niewielkie wychylenie płetwy sterowej o około 10–15°.
„Ster bardziej / mniej prawo / lewo” — korekta wychylenia steru względem dotychczasowego położenia.
„Ster prawo / lewo na burt” — maksymalne wychylenie płetwy sterowej.
„Ster zero” — ustawienie płetwy sterowej w osi jachtu.
Sternik
Polecenia dla sternika
„Sternik ostrzyć” — prowadzenie jachtu bliżej linii wiatru do komendy „dość ostrzyć”.
„Sternik odpadać” — prowadzenie jachtu dalej od linii wiatru do komendy „dość odpadać”.
„Sternik zwrot” — wykonanie zwrotu po wcześniejszym ostrzeniu lub odpadaniu.
„Sternik do linii wiatru” — doprowadzenie jachtu do linii wiatru.
„Sternik tak trzymać” — utrzymanie aktualnego kursu.
„Sternik do bajdewindu / półwiatru / baksztagu / fordewindu” — przejście do wskazanego kursu względem wiatru.
Żagle
Stawianie żagli
„Przygotować żagle do stawiania” — załoga przygotowuje fały i żagle.
„Grot do stawiania klar”, „fok do stawiania klar” — meldunek gotowości.
„Grot staw” / „Grot w górę” — postawienie żagla.
„Grot klar” / „Grot postawiony” — meldunek po postawieniu i sklarowaniu.
Zrzucanie żagli
„Przygotować żagle do zrzucenia” — przygotowanie załogi do zrzucenia żagli.
„Grot do zrzucenia klar”, „fok do zrzucenia klar” — meldunek gotowości.
„Grot precz” / „Grot w dół” — zrzucenie żagla.
Po zrzuceniu — żagle należy zgasić i sklarować tak, aby nie wpadły do wody.
Praca szotami
„Grota szoty wybierz”, „foka szot wybierz” — maksymalne wybranie szotów.
„Grota szoty wybieraj”, „foka szot wybieraj” — wybieranie do prawidłowej pracy żagla albo do komendy „dość wybierać”.
„Grota szot luz”, „foka szot luz” — szybkie wyluzowanie szota do łopotu.
„Grota szot luzuj”, „foka szot luzuj” — stopniowe luzowanie do granicy łopotu albo do komendy „dość luzować”.
Cumy i odbijacze
Komendy
„Przygotować cumy / szpringi do oddania” — polecenie przy odejściu.
„Przygotować cumy / szpringi do podania” — polecenie przy podejściu.
„Cuma do oddania klar” — meldunek gotowości.
„Cumę na biegowo” — przygotowanie cumy do kontrolowanego oddania lub wybierania.
„Cumę oddaj” — oddanie cumy.
„Klar na cumach i odbijaczach” — uporządkowanie cum oraz odbijaczy.
„Odbijacze na prawą / lewą burtę” — przygotowanie odbijaczy po wskazanej stronie.
Meldunki obserwatora
Komendy
Kierunek — w systemie zegarowym, ale zamiast „na 12” mówi się „przed dziobem”, zamiast „na 6” — „za rufą”.
Odległość — na śródlądziu najczęściej podawana w metrach.
Obiekt — określenie zauważonego przedmiotu, jednostki lub przeszkody.
Meldunek przy człowieku za burtą — obserwator stale wskazuje miejsce człowieka za burtą.
Manewr: zwrot przez sztag
Opis
Przykładowa sekwencja komend przy przejściu z bajdewindu jednego halsu na bajdewind drugiego halsu.
Komendy
Do zwrotu przez sztag
Bezana szot wybierz
Ster prawo
Lewy foka szot luz
Grota szot luz
Bezana szot luz
Prawy foka szot wybieraj
Prawy grota szot wybieraj
Bezana szot wybieraj
Ster zero
Sternik tak trzymać
Uwaga
Na slupie komendy na bezana pomija się lub zastępuje pracą grotem.
Manewr: zwrot przez rufę
Opis
Przykładowa sekwencja komend przy przejściu przez rufę z jednego halsu na drugi.
Komendy
Do zwrotu przez rufę
Ster lewo
Meldować o pracy foka
Fok nie pracuje
Prawy foka szot wybieraj — lewy foka szot luzuj
Grota szot wybieraj — grota szot luzuj
Bezana szot wybieraj — bezana szot luzuj
Ster zero
Sternik tak trzymać
Uwaga
Kolejność przekładania żagli może zależeć od typu jachtu i sytuacji manewrowej.
Manewr: boja
Cumowanie do boi
Przygotować cumę dziobową do podania
Cuma dziobowa do podania klar
Żagle luz
Cumę dziobową na biegowo na boję
Obłożyć cumę dziobową
Tak stoimy
Zejście z boi
Przygotować cumę dziobową do oddania
Cuma dziobowa do oddania klar
Cumę dziobową oddaj
Fok prawo / lewo na wiatr
Fok luz
Grota szot wybieraj
Prawy / lewy foka szot wybieraj
Ster zero, sternik tak trzymać
Manewr: kotwiczenie
Stawanie na kotwicy
Przygotować kotwicę do rzucenia, łańcuch określona liczba metrów
Przygotować fok do zrzucenia
Kotwica do zrzucenia klar
Fok do zrzucenia klar
Fok w dół, sternik do linii wiatru
Grot luz
Kotwicę rzuć
Kotwica trzyma
Przygotować grota do zrzucenia
Grot do zrzucenia klar
Grot w dół
Kula na sztag — klar postojowy
Zejście z kotwicy
Przygotować się do wybierania kotwicy
Do wybierania kotwicy klar
Jak kotwica patrzy?
Kotwica patrzy w przód / w bok / wstecz
Kotwicę wybierać
Kotwica pion
Kotwicę rwij
Kotwica puściła
Kotwica pod dziobem
Kotwica na pokład — sklarować kotwicę
Kotwica klar
Szybka powtórka
Załoga odpowiada na komendy i melduje gotowość. Nie wydaje się komend samemu sobie — komenda ma organizować pracę załogi, a nie opisywać własne czynności.