Locja

Wprowadzenie

Locja jest działem wiedzy żeglarskiej opisującym drogi wodne, ich oznakowanie, budowle hydrotechniczne oraz zasady bezpiecznej żeglugi. Jej celem jest umożliwienie bezpiecznego prowadzenia jednostki po wodach śródlądowych i morskich.

Wprowadzenie

Najgłębsza woda znajduje się zwykle przy brzegu wklęsłym, natomiast przy brzegu wypukłym tworzą się przykosy i wypłycenia. Do najważniejszych pojęć locyjnych należą: nurt, ploso, przykosa, ławica, przemiał, odsypisko i przymulisko.

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: prawa strona szlaku na rzece określana jest względem kierunku od źródła do ujścia. Pytania często sprawdzają także, gdzie znajduje się ploso, przykosa, ławica i przemiał.

Wprowadzenie

Jedną z najcenniejszych umiejętności żeglarza rzecznego jest umiejętność „czytania wody”. Doświadczeni wodniacy potrafią ocenić przebieg nurtu, głębokość oraz obecność przeszkód jedynie na podstawie obserwacji powierzchni wody.

Na wielu rzekach jest to ważniejsze niż mapa, ponieważ dno stale się zmienia pod wpływem nurtu.

Wir

Wir powstaje za przeszkodą znajdującą się w nurcie rzeki.

Przeszkodą może być:

• kamień
• pal
• ostroga
• zatopione drzewo

filar mostu.

Woda opływając przeszkodę tworzy za nią obszar zaburzonego przepływu. W tym miejscu można zauważyć charakterystyczny ruch obrotowy.

W praktyce

Wir sam w sobie zwykle nie jest niebezpieczny dla jachtu żaglowego, ale informuje o obecności przeszkody znajdującej się w pobliżu.

Zwara

Zwara powstaje nad przeszkodą znajdującą się tuż pod powierzchnią wody.

Może wskazywać na:

• głaz
• kamień
• zatopione drzewo

fragment konstrukcji hydrotechnicznej.

Na powierzchni widoczna jest charakterystyczna stojąca fala lub wybrzuszenie wody.

W praktyce

Jeżeli zauważysz zwarę, nie płyń bezpośrednio przez nią. Bardzo często oznacza przeszkodę, która może uszkodzić ster, miecz lub śrubę silnika.

Odpowiedź:

Przeszkodę znajdującą się płytko pod powierzchnią wody.

Warkocz

Warkocz jest charakterystycznym układem drobnych fal tworzących się nad płytką wodą.

Powstaje tam, gdzie nurt przepływa nad wypłyceniem.

W praktyce

Widząc warkocz należy zachować szczególną ostrożność, ponieważ bardzo często oznacza on mieliznę lub ławicę.

Bystrze

Bystrze jest miejscem szybszego przepływu wody.

Na powierzchni widoczne są drobne zmarszczki lub niewielkie fale.

Na rzekach żeglownych bystrza często wskazują przebieg głównego nurtu.

W praktyce

Obserwacja bystrzy pomaga odnaleźć najkorzystniejszy tor przejścia.

Podczas żeglugi rzecznej należy jednocześnie obserwować:

• przebieg nurtu
• bystrza
• wiry
• zwary

oznakowanie szlaku.

Najbezpieczniejsza droga zwykle prowadzi:

• w pobliżu nurtu
• z dala od przykos
• z dala od ławic

poza obszarem zwar.

Wprowadzenie

Naturalna rzeka stale zmienia swój przebieg. Aby poprawić warunki żeglugi, chronić brzegi i ograniczyć skutki powodzi, stosuje się różnego rodzaju budowle regulacyjne.

Ostroga

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: ostroga jest budowlą usytuowaną poprzecznie lub ukośnie do nurtu rzeki. Jej zadaniem jest kierowanie nurtu i zwiększenie głębokości toru wodnego.

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: ostroga jest budowlą usytuowaną poprzecznie lub ukośnie do nurtu rzeki. Jej zadaniem jest kierowanie nurtu i zwiększenie głębokości toru wodnego.

Ostroga jest budowlą wznoszoną prostopadle lub ukośnie do brzegu rzeki.

Jej zadaniem jest:

• skierowanie nurtu ku środkowi rzeki
• zwiększenie głębokości toru wodnego

ochrona brzegu przed rozmywaniem.

W praktyce

Pomiędzy ostrogami często tworzą się spokojniejsze obszary wody.

Nie należy jednak wpływać zbyt blisko główek ostróg, ponieważ mogą znajdować się tu silne zawirowania.

Opaska brzegowa

Opaska jest umocnieniem brzegu wykonanym z kamienia, betonu lub innych materiałów.

Jej zadaniem jest:

• zabezpieczenie brzegu przed erozją

stabilizacja linii brzegowej.

Tama równoległa

Tama równoległa przebiega wzdłuż brzegu lub nurtu rzeki.

Jej zadaniem jest:

• skupienie nurtu
• zwiększenie głębokości szlaku

poprawa warunków żeglugowych.

Wały przeciwpowodziowe

Wały przeciwpowodziowe chronią tereny położone w pobliżu rzek przed zalaniem podczas wysokich stanów wody.

Budowane są równolegle do biegu rzeki.

Wprowadzenie

Jedną z najważniejszych budowli spotykanych na śródlądowych drogach wodnych jest jaz.

Czym jest jaz?

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: jaz piętrzy wodę. Nie myl go ze śluzą, która służy do pokonywania różnicy poziomów wody przez jednostki.

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: jaz piętrzy wodę. Nie myl go ze śluzą, która służy do pokonywania różnicy poziomów wody przez jednostki.

Jaz jest budowlą wznoszoną w poprzek rzeki lub kanału.

Jego zadaniem jest piętrzenie wody, czyli podnoszenie jej poziomu powyżej budowli.

Dzięki jazom możliwe jest:

• utrzymanie odpowiedniej głębokości szlaku
• regulowanie przepływu wody
• zaopatrywanie okolicznych terenów w wodę
• produkcja energii elektrycznej

ograniczanie skutków suszy.

Stałe

Ich konstrukcja nie zmienia położenia i stale utrzymuje określony poziom piętrzenia.

Ruchome

Wyposażone są w zamknięcia umożliwiające regulację poziomu wody. Dzięki temu można dostosowywać przepływ do aktualnych warunków hydrologicznych.

Dlaczego jaz jest niebezpieczny?

Woda przepływająca przez jaz osiąga bardzo dużą prędkość.

Poniżej budowli mogą występować:

• silne wiry
• cofki
• walce wodne

bardzo silny nurt.

Dlatego przepływanie przez jaz jest zabronione i skrajnie niebezpieczne.

Wprowadzenie

Podczas żeglugi po śródlądowych drogach wodnych często spotykamy miejsca, w których poziom wody po jednej stronie jest wyższy niż po drugiej. Aby umożliwić jednostkom bezpieczne pokonanie takiej różnicy poziomów, buduje się śluzy.

Czym jest śluza?

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: w śluzie najważniejsze jest przygotowanie cum i odbijaczy. Cum nie wolno obkładać na sztywno, bo poziom wody w komorze się zmienia.

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: w śluzie najważniejsze jest przygotowanie cum i odbijaczy. Cum nie wolno obkładać na sztywno, bo poziom wody w komorze się zmienia.

Śluza jest budowlą hydrotechniczną służącą do przenoszenia jednostek pływających pomiędzy akwenami o różnych poziomach wody. Może znajdować się:

• na rzekach
• na kanałach
• pomiędzy jeziorami

przy jazach.

Najważniejszym elementem śluzy jest komora śluzowa, czyli zamknięty odcinek kanału wyposażony w wrota na obu końcach.

Komory śluzowej

Jest to przestrzeń, do której wpływa jednostka podczas śluzowania.

Wrót śluzy

Zamykają komorę od strony górnej i dolnej wody.

Najczęściej spotyka się:

• wrota jednoskrzydłowe

wrota dwuskrzydłowe.

Urządzeń napełniających i opróżniających

Pozwalają doprowadzać lub odprowadzać wodę z komory.

Zasada działania śluzy

Działanie śluzy jest bardzo proste.

Najpierw jednostka wpływa do komory przez otwarte wrota. Następnie wrota zostają zamknięte, a poziom wody w komorze zostaje zmieniony poprzez dopuszczenie lub spuszczenie wody. Po wyrównaniu poziomów otwierane są drugie wrota i jednostka może kontynuować żeglugę.

Śluzowanie w górę

Śluzowanie w górę odbywa się wtedy, gdy chcemy przejść z niższego poziomu wody na wyższy.

Etap 1

Jednostka wpływa do komory śluzy.

Etap 2

Wrota za jednostką zostają zamknięte.

Etap 3

Do komory doprowadzana jest woda.

Poziom wody zaczyna się podnosić.

Etap 4

Po wyrównaniu poziomu wody otwierają się górne wrota.

Etap 5

Jednostka wypływa ze śluzy.

Śluzowanie w dół

Śluzowanie w dół przebiega podobnie.

Różnica polega na tym, że zamiast doprowadzać wodę do komory, odprowadza się ją na niższy poziom.

W efekcie jednostka stopniowo obniża się wraz z poziomem wody.

Przygotowanie jachtu do śluzowania

Przed wejściem do śluzy należy odpowiednio przygotować jednostkę.

Odbijacze

Odbijacze powinny zostać wywieszone po stronie kontaktu ze ścianą śluzy.

Ich zadaniem jest ochrona kadłuba przed uszkodzeniem.

Należy przygotować:

• cumę dziobową

cumę rufową.

Powinny być gotowe do natychmiastowego użycia.

Załoga

Każdy członek załogi powinien znać swoje zadanie przed wejściem do śluzy.

Zasady bezpieczeństwa podczas śluzowania

Śluzowanie jest rutynową czynnością, jednak wymaga zachowania szczególnej ostrożności.

Nigdy nie przywiązuj cum na sztywno

Poziom wody stale się zmienia.

Przywiązanie jachtu na sztywno może doprowadzić do:

• uszkodzenia knagi
• wyrwania relingu

przechyłu jednostki.

Obserwuj poziom wody

Podczas śluzowania należy stale wybierać lub luzować cumy.

Nie odpychaj jachtu rękami

Ściany śluzy są wysokie i ciężkie.

Próba zatrzymania jachtu ręką lub nogą może skończyć się poważnym urazem.

Słuchaj poleceń śluzowego

Śluzowy odpowiada za bezpieczeństwo wszystkich jednostek znajdujących się w komorze.

Jego polecenia należy wykonywać bez dyskusji.

Sygnały śluzy

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: jedno zielone światło oznacza zgodę na wejście do śluzy, czerwone oznacza zakaz wejścia.

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: jedno zielone światło oznacza zgodę na wejście do śluzy, czerwone oznacza zakaz wejścia.

Podobnie jak na skrzyżowaniu drogowym, również śluzy wykorzystują sygnały świetlne.

Światło czerwone

Oznacza zakaz wpływania do śluzy.

Należy oczekiwać na dalsze sygnały.

• 🔴 STOP

Światło zielone

Oznacza zgodę na wpłynięcie lub opuszczenie śluzy.

• 🟢 MOŻNA PŁYNĄĆ

Błąd 1

Wpływanie do śluzy bez przygotowanych odbijaczy.

Błąd 2

Przywiązanie cum na sztywno.

Błąd 3

Brak obserwacji poziomu wody.

Błąd 4

Próba odpychania jachtu rękami lub nogami.

Błąd 5

Ignorowanie poleceń śluzowego.

Po co buduje się śluzy?

Aby umożliwić jednostkom pokonywanie różnic poziomu wody.

Co znajduje się pomiędzy wrotami śluzy?

Komora śluzowa.

Czy można przywiązać jacht na sztywno podczas śluzowania?

Nie.

Jakie światło zezwala na wpłynięcie do śluzy?

Zielone.

Wprowadzenie

Żegluga po rzekach, kanałach i jeziorach byłaby znacznie trudniejsza bez odpowiedniego oznakowania. Znaki żeglugowe pełnią podobną rolę jak znaki drogowe na lądzie – informują, ostrzegają, nakazują określone zachowanie lub zakazują wykonywania niektórych manewrów.

Znajomość oznakowania jest niezbędna zarówno podczas egzaminu na patent Żeglarza Jachtowego, jak i podczas codziennej żeglugi.

Oznakowanie dróg wodnych służy do:

• wyznaczania przebiegu szlaku żeglownego
• ostrzegania o niebezpieczeństwach
• przekazywania informacji o warunkach żeglugi
• regulowania ruchu jednostek

zwiększenia bezpieczeństwa na wodzie.

Dzięki znakom żeglarz wie:

• którędy płynąć
• czego unikać

jakie ograniczenia obowiązują na danym akwenie.

Znaki zakazu

Informują o czynnościach, których wykonywanie jest zabronione.

Znaki nakazu

Nakazują określone zachowanie.

Znaki ostrzegawcze

Informują o niebezpieczeństwach znajdujących się na szlaku.

Znaki informacyjne

Przekazują informacje ułatwiające żeglugę.

Znaki zakazu

Znaki zakazu mają zwykle białe tło, czerwoną obwódkę oraz czarny symbol.

Ich zadaniem jest wskazanie działań niedozwolonych.

Zakaz przejścia

Oznacza całkowity zakaz ruchu jednostek.

Stosowany jest między innymi:

• przy budowlach hydrotechnicznych
• w strefach niebezpiecznych

podczas prac na wodzie.

Zakaz wytwarzania fali

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: ten znak oznacza konieczność zmniejszenia prędkości tak, aby nie tworzyć wysokiej fali.

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: ten znak oznacza konieczność zmniejszenia prędkości tak, aby nie tworzyć wysokiej fali.

Nakazuje ograniczenie prędkości do takiej, która nie powoduje powstawania wysokiej fali.

Stosowany jest:

• w marinach
• portach
• w pobliżu kąpielisk

przy umocnionych brzegach.

Duża fala może:

• uszkadzać brzegi
• utrudniać manewry innym jednostkom

stwarzać zagrożenie dla małych łodzi.

Zakaz kotwiczenia

Oznacza zakaz rzucania kotwicy.

Powodem może być:

• przebieg kabli podwodnych
• rurociągi

inne instalacje znajdujące się na dnie.

Zakaz postoju

Oznacza zakaz zatrzymywania jednostki.

Można przepłynąć, ale nie wolno pozostawać w tym miejscu.

Znaki nakazu

Znaki nakazu mają najczęściej niebieskie tło oraz biały symbol.

Nakazują wykonanie określonej czynności.

Nakaz przejścia w określonym kierunku

Informuje, po której stronie należy ominąć przeszkodę.

Nakaz zachowania szczególnej ostrożności

Ostrzega przed miejscami wymagającymi zwiększonej uwagi.

Przykłady:

• okolice śluz
• mosty

miejsca o dużym natężeniu ruchu.

Znaki ostrzegawcze

Znaki ostrzegawcze informują o zagrożeniach znajdujących się na szlaku.

Nie zabraniają żeglugi, ale nakazują zachowanie ostrożności.

Niebezpieczna przeszkoda

Oznacza obecność przeszkody mogącej utrudnić żeglugę.

Może to być:

• głaz
• wrak
• konstrukcja podwodna

mielizna.

Płytka woda

Informuje o zmniejszonej głębokości.

Żeglarz powinien:

• zmniejszyć prędkość
• obserwować oznakowanie

przygotować się do ewentualnej zmiany kursu.

Przewody napowietrzne

Ostrzega przed linią energetyczną przebiegającą nad wodą.

W praktyce

Dla żeglarzy szczególnie ważna jest informacja o prześwicie.

Maszt musi przejść bezpiecznie pod przewodami.

Znaki informacyjne

Znaki informacyjne przekazują wiadomości przydatne podczas żeglugi.

Miejsce postoju

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: znak „P” oznacza miejsce postoju/cumowania.

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: znak „P” oznacza miejsce postoju/cumowania.

Wskazuje miejsce przeznaczone do zatrzymywania jednostek.

Przystań

Informuje o przystani lub marinie.

Punkt poboru wody

Wskazuje miejsce, w którym można uzupełnić zapasy wody.

Telefon alarmowy

Informuje o miejscu, z którego można wezwać pomoc.

Oznakowanie szlaku żeglownego

Oprócz znaków brzegowych na wodzie spotykamy również znaki wyznaczające przebieg szlaku.

Ich zadaniem jest wskazanie:

• osi toru wodnego
• granic szlaku

miejsc niebezpiecznych.

Na wodach śródlądowych bardzo często wykorzystuje się:

• tyki
• pławy

znaki brzegowe.

Wprowadzenie

Podczas żeglugi nie zawsze wystarczy obserwacja brzegu czy nurtu. Na wielu akwenach przebieg bezpiecznej drogi wyznaczają specjalne znaki umieszczone bezpośrednio na wodzie.

Ich zadaniem jest wskazanie:

• granic szlaku żeglownego
• osi toru wodnego
• miejsc niebezpiecznych

bezpiecznej drogi przejścia.

Dlaczego oznakowuje się szlak?

Dno akwenu nie jest jednakowo głębokie.

Poza szlakiem mogą znajdować się:

• mielizny
• kamienie
• wraki
• przykosy

podwodne budowle.

Dlatego żeglarz powinien prowadzić jednostkę zgodnie z oznakowaniem.

Tyki żeglugowe

Na wielu śródlądowych drogach wodnych granice szlaku wyznaczają tyki.

Są to pionowe pale ustawione przy krawędzi toru wodnego.

Ich zadaniem jest wskazanie bezpiecznej szerokości szlaku.

Tyka prawa

Tyka prawa wyznacza prawą granicę szlaku żeglownego.

Patrzymy zawsze zgodnie z kierunkiem szlaku.

Na rzekach oznacza to:

od źródła do ujścia.

Tyka lewa

Tyka lewa wyznacza lewą granicę szlaku żeglownego.

Jak płynąć między tykami?

To bardzo proste.

Jeżeli widzisz prawidłowo ustawione oznakowanie:

• prawa tyka powinna pozostać po prawej stronie jachtu

lewa tyka po lewej stronie jachtu.

Wówczas znajdujesz się wewnątrz bezpiecznego szlaku.

Pławy nawigacyjne

Na jeziorach, zalewach i wodach morskich często zamiast tyk stosuje się pławy.

Pława to pływający znak nawigacyjny zakotwiczony do dna.

Pławy mogą:

• wyznaczać przebieg szlaku
• oznaczać przeszkody
• wskazywać bezpieczną wodę

informować o ograniczeniach.

System IALA A

Na wodach morskich w Europie stosowany jest system oznakowania nawigacyjnego IALA A.

System ten obowiązuje między innymi:

• w Polsce
• w większości państw europejskich
• w Afryce

w Australii.

Oznakowanie boczne

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: na morzu kierunek oznakowania prowadzi od morza do portu. W systemie IALA A zielona pława oznacza prawą stronę toru, a czerwona lewą.

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: na morzu kierunek oznakowania prowadzi od morza do portu. W systemie IALA A zielona pława oznacza prawą stronę toru, a czerwona lewą.

Oznakowanie boczne służy do wyznaczania granic toru wodnego.

Najważniejsze jest określenie kierunku oznakowania.

Na morzu kierunek oznakowania prowadzi:

od morza do portu.

To jedna z najważniejszych zasad egzaminacyjnych.

Prawa strona toru

W systemie IALA A prawa strona toru oznaczana jest kolorem zielonym.

Jeżeli wpływasz do portu zgodnie z kierunkiem oznakowania:

• ✅ zielona pława pozostaje po prawej burcie.

Lewa strona toru

Lewa strona toru oznaczana jest kolorem czerwonym.

Jeżeli wpływasz do portu:

• ✅ czerwona pława pozostaje po lewej burcie.

Najprostsza metoda:

Wpływasz do portu.

Po lewej stronie widzisz:

• 🔴 czerwone pławy.

Po prawej stronie widzisz:

• 🟢 zielone pławy.

Rozwidlenie toru wodnego

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: rozwidlenie szlaku żeglownego oznaczane jest specjalnymi pławami wskazującymi tor główny.

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: rozwidlenie szlaku żeglownego oznaczane jest specjalnymi pławami wskazującymi tor główny.

Czasami tor wodny rozdziela się na dwa kierunki.

Wówczas stosuje się specjalne pławy oznaczające główny tor wodny.

Znajomość tych znaków jest wymagana na egzaminie, jednak ich szczegółowe omówienie poznamy przy oznakowaniu bocznym rozszerzonym.

Płynięcie nocą

W nocy pławy wykorzystują światła nawigacyjne.

Kolor światła odpowiada kolorowi oznakowania dziennego.

Przykładowo:

• zielona pława świeci światłem zielonym

czerwona pława świeci światłem czerwonym.

W jakim kierunku przebiega oznakowanie boczne na morzu?

Od morza do portu.

Jakiego koloru jest prawa strona toru w systemie IALA A?

Zielonego.

Jakiego koloru jest lewa strona toru w systemie IALA A?

Czerwonego.

Po której stronie jachtu powinna znajdować się zielona pława podczas wpływania do portu?

Po prawej burcie.

Wprowadzenie

Znaki kardynalne należą do najważniejszych znaków nawigacyjnych stosowanych na wodach morskich. Ich zadaniem jest wskazanie, po której stronie znaku znajduje się bezpieczna woda.

Słowo kardynalny pochodzi od kierunków świata:

• północ
• wschód
• południe

zachód.

Każdy znak kardynalny mówi żeglarzowi, po której stronie powinien go minąć.

Jak działają znaki kardynalne?

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: kardynalka wskazuje stronę bezpiecznej wody względem niebezpieczeństwa, a nie położenie samej przeszkody. Nie zawsze wokół przeszkody stoją wszystkie cztery kardynalki.

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: kardynalka wskazuje stronę bezpiecznej wody względem niebezpieczeństwa, a nie położenie samej przeszkody. Nie zawsze wokół przeszkody stoją wszystkie cztery kardynalki.

Wyobraź sobie, że w wodzie znajduje się niebezpieczeństwo:

• skała
• wrak
• mielizna

podwodna przeszkoda.

W pobliżu ustawiana jest kardynalka.

Jej zadaniem nie jest oznaczenie samej przeszkody.

Jej zadaniem jest wskazanie strony, po której znajduje się bezpieczna woda.

Znak szczytowy

Dwa czarne trójkąty.

To właśnie po ich ułożeniu najłatwiej rozpoznać rodzaj kardynalki.

Połączenie barwy:

• czarnej

żółtej.

Światło

W nocy kardynalki wykorzystują światło białe o charakterystyce zależnej od rodzaju znaku.

Znaki szczytowe:

▲ ▲

Oba trójkąty skierowane są wierzchołkami do góry.

Kolory:

⚫ czarny u góry

🟡 żółty u dołu

Bezpieczna woda znajduje się:

• ⬆️ na północ od znaku

Niebezpieczeństwo znajduje się po stronie południowej.

Należy przejść:

• ✅ na północ od znaku.

Jak zapamiętać?

Trójkąty pokazują kierunek bezpiecznej wody.

Oba wskazują do góry.

Czyli:

• ⬆️ północ.

Znaki szczytowe:

▼ ▼

Oba trójkąty skierowane są wierzchołkami w dół.

Kolory:

🟡 żółty u góry

⚫ czarny pośrodku

🟡 żółty u dołu

Bezpieczna woda znajduje się:

• ⬇️ na południe od znaku

Niebezpieczeństwo znajduje się po stronie północnej.

Należy przejść:

• ✅ na południe od znaku.

Jak zapamiętać?

Oba trójkąty pokazują w dół.

• ⬇️ południe.

Znaki szczytowe:

▲ ▼

Trójkąty skierowane są od siebie.

Kolory:

🟡 żółty

⚫ czarny

🟡 żółty

Bezpieczna woda znajduje się:

• ➡️ na wschód od znaku

Należy przejść:

• ✅ po stronie wschodniej.

Jak zapamiętać?

Trójkąty tworzą kształt przypominający klepsydrę.

Czarny pas znajduje się pośrodku.

To charakterystyczna cecha kardynalki wschodniej.

Znaki szczytowe:

▼ ▲

Trójkąty skierowane są do siebie.

Kolory:

⚫ czarny

🟡 żółty

⚫ czarny

Bezpieczna woda znajduje się:

• ⬅️ na zachód od znaku

Należy przejść:

• ✅ po stronie zachodniej.

Jak zapamiętać?

Trójkąty stykają się podstawami.

Tworzą kształt przypominający romb.

To cecha charakterystyczna kardynalki zachodniej.

Prosty sposób na zapamiętanie kolorów

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: kardynalkę południową i wschodnią rozróżniamy przede wszystkim po znakach szczytowych. Obie mają czarny pas pośrodku, więc same kolory mogą mylić.

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: kardynalkę południową i wschodnią rozróżniamy przede wszystkim po znakach szczytowych. Obie mają czarny pas pośrodku, więc same kolory mogą mylić.

Północna

⚫🟡

Czarny u góry.

Południowa

🟡⚫🟡

Czarny pośrodku.

Wschodnia

🟡⚫🟡

Czarny pośrodku.

(Uwaga: rozpoznajemy głównie po znakach szczytowych.)

Zachodnia

⚫🟡⚫

Czarny na górze i dole.

Kardynalki nocą

W nocy wszystkie kardynalki świecą światłem białym.

Rozróżniamy je po charakterystyce błysków.

Na poziomie egzaminu Żeglarza Jachtowego najważniejsze jest jednak prawidłowe rozpoznanie oznakowania dziennego.

Po której stronie należy minąć kardynalkę północną?

Po stronie północnej.

Po której stronie należy minąć kardynalkę zachodnią?

Po stronie zachodniej.

Jak wygląda znak szczytowy kardynalki wschodniej?

Jeden trójkąt skierowany do góry i jeden do dołu.

Jak wygląda znak szczytowy kardynalki zachodniej?

Dwa trójkąty skierowane do siebie podstawami.

Wprowadzenie

Nie wszystkie znaki nawigacyjne wyznaczają granice toru wodnego lub wskazują stronę, po której należy ominąć przeszkodę. Istnieje również grupa znaków informujących o szczególnych warunkach żeglugi.

Do najważniejszych należą:

• znak bezpiecznej wody
• znak izolowanego niebezpieczeństwa

znaki specjalne.

Choć na egzaminach pojawiają się rzadziej niż kardynalki, ich znajomość jest obowiązkowa.

Znak bezpiecznej wody

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: znak bezpiecznej wody można minąć z dowolnej strony.

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: znak bezpiecznej wody można minąć z dowolnej strony.

Do czego służy?

Znak bezpiecznej wody informuje, że wokół niego znajduje się bezpieczna, żeglowna woda.

Może oznaczać:

• środek toru wodnego
• wejście do portu
• początek podejścia do portu

bezpieczny punkt orientacyjny.

Kolory

• 🔴 biały

⚪ czerwony

Pionowe czerwono-białe pasy.

Znak szczytowy

• 🔴 czerwona kula.

To bardzo charakterystyczna cecha tego znaku.

Jak go minąć?

To najłatwiejszy znak nawigacyjny.

Można go minąć:

• ✅ z lewej strony
• ✅ z prawej strony
• ✅ od dziobu
• ✅ od rufy

Ponieważ bezpieczna woda znajduje się wokół całego znaku.

Pomyśl o nim jak o drogowskazie mówiącym:

• 👉 „Tutaj jest bezpiecznie”.

Znak izolowanego niebezpieczeństwa

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: znak izolowanego niebezpieczeństwa oznacza pojedynczą przeszkodę otoczoną bezpieczną wodą. Nie wskazuje konkretnej strony przejścia.

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: znak izolowanego niebezpieczeństwa oznacza pojedynczą przeszkodę otoczoną bezpieczną wodą. Nie wskazuje konkretnej strony przejścia.

Do czego służy?

Oznacza pojedynczą przeszkodę otoczoną bezpieczną wodą.

Przeszkodą może być:

• skała
• wrak
• głaz

pozostałość budowli hydrotechnicznej.

Kolory

⚫ czarny

• 🔴 czerwony

⚫ czarny

Znak szczytowy

Dwie czarne kule ustawione jedna nad drugą.

Jak go minąć?

Nie wskazuje konkretnej strony przejścia.

Informuje jedynie:

⚠️ W tym miejscu znajduje się przeszkoda.

Żeglarz powinien ominąć znak w bezpiecznej odległości.

Jak zapamiętać?

Dwie kule przypominają dwa kamienie ustawione jeden na drugim.

To sygnał:

⚠️ „Uwaga, przeszkoda!”

Różnica między kardynalką a znakiem izolowanego niebezpieczeństwa

To bardzo częsta pułapka egzaminacyjna.

Mówi:

• 👉 którędy płynąć.

Mówi:

• 👉 tutaj znajduje się przeszkoda.

Nie wskazuje jednej właściwej strony przejścia.

Do czego służą?

Znaki specjalne informują o obszarach o szczególnym przeznaczeniu.

Mogą oznaczać:

• tory sportów wodnych
• strefy wojskowe
• obszary badań naukowych
• hodowle ryb
• rurociągi

kable podwodne.

Kolor

🟡 żółty

Znak szczytowy

✖ żółty krzyż św. Andrzeja

To najłatwiejszy sposób rozpoznania.

Jak go traktować?

Znak specjalny nie oznacza przeszkody ani granicy toru wodnego.

Informuje jedynie, że w danym miejscu obowiązują szczególne zasady lub znajduje się obiekt wymagający uwagi.

Przed wpłynięciem w taki rejon warto sprawdzić lokalne przepisy.

Jak rozpoznać znak po znaku szczytowym?

Jak wygląda znak bezpiecznej wody?

Czerwono-białe pionowe pasy i jedna czerwona kula.

Jak wygląda znak izolowanego niebezpieczeństwa?

Czarno-czerwono-czarne pasy i dwie czarne kule.

Co oznacza znak izolowanego niebezpieczeństwa?

Pojedynczą przeszkodę otoczoną bezpieczną wodą.

Jak wygląda znak specjalny?

Żółta pława z żółtym krzyżem św. Andrzeja.

Czy znak bezpiecznej wody można minąć z dowolnej strony?

Tak.

Wprowadzenie

Podczas żeglugi po torach wodnych, szczególnie w pobliżu portów, ujść rzek oraz wąskich przejść, niezwykle ważne jest utrzymanie właściwego kursu. W takich miejscach pomocne są nabieżniki.

Nabieżniki należą do najprostszych, a jednocześnie najskuteczniejszych pomocy nawigacyjnych stosowanych od setek lat.

Czym jest nabieżnik?

Nabieżnik składa się z dwóch znaków nawigacyjnych ustawionych w jednej linii:

• stawy przedniej (niższej)

stawy tylnej (wyższej).

Znaki te ustawione są jeden za drugim w taki sposób, aby wyznaczały bezpieczny kierunek żeglugi.

Nabieżniki służą do:

• wyznaczania osi toru wodnego
• prowadzenia statków przez płytkie akweny
• bezpiecznego wejścia do portów

omijania mielizn i przeszkód podwodnych.

W praktyce nabieżnik działa jak celownik wskazujący właściwy kierunek żeglugi.

Stawa przednia

Stawa przednia znajduje się bliżej żeglarza.

Jest:

• niższa
• mniejsza

ustawiona bliżej brzegu lub toru wodnego.

Stawa tylna

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: stawa tylna jest zawsze dalej od obserwatora i wyższa od stawy przedniej.

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: stawa tylna jest zawsze dalej od obserwatora i wyższa od stawy przedniej.

Stawa tylna znajduje się dalej.

Jest:

• wyższa
• większa

dobrze widoczna z większej odległości.

Jak działa nabieżnik?

Zasada jest bardzo prosta.

Jeżeli oba znaki znajdują się dokładnie jeden nad drugim, jacht znajduje się na osi toru wodnego.

Widzisz:

• ⬆️ wyższą stawę dokładnie nad niższą.

Oznacza to:

• ✅ płyniesz prawidłowo.
• ✅ znajdujesz się na osi toru.
• ✅ nie musisz zmieniać kursu.

Jak odczytywać przesunięcie nabieżnika?

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: gdy wyższa stawa jest po lewej stronie niższej, skręć w lewo. Gdy jest po prawej stronie niższej, skręć w prawo.

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: gdy wyższa stawa jest po lewej stronie niższej, skręć w lewo. Gdy jest po prawej stronie niższej, skręć w prawo.

To najczęściej pojawia się na egzaminach.

Jeżeli wyższa stawa znajduje się po lewej stronie niższej:

• ⬅️

oznacza to, że znajdujesz się po prawej stronie osi toru.

Aby wrócić na właściwy kurs:

• ⬅️ skręć w lewo.

Jeżeli wyższa stawa znajduje się po prawej stronie niższej:

• ➡️

oznacza to, że znajdujesz się po lewej stronie osi toru.

Aby wrócić na właściwy kurs:

• ➡️ skręć w prawo.

Najprostsza zasada:

• 👉 Płyń tak, aby oba znaki ustawiły się w jednej linii.

Nie analizuj, po której stronie jesteś.

Po prostu doprowadź do pokrycia się obu staw.

Nabieżniki nocą

W nocy nabieżniki wykorzystują światła.

Najczęściej:

• oba światła mają ten sam kolor
• światło tylne znajduje się wyżej

światło tylne jest silniejsze i widoczne z większej odległości.

Najczęściej w:

• wejściach do portów
• ujściach rzek
• torach podejściowych
• kanałach żeglugowych

przejściach przez mielizny.

W Polsce bardzo wiele nabieżników można spotkać na:

• Zatoce Gdańskiej
• Zalewie Szczecińskim
• Zalewie Wiślanym

w portach morskich.

Która stawa jest wyższa?

Stawa tylna.

Co oznacza ustawienie obu staw w jednej linii?

Jednostka znajduje się na osi toru wodnego.

Wyższa stawa znajduje się po lewej stronie niższej. Co zrobić?

Skręcić w lewo.

Wyższa stawa znajduje się po prawej stronie niższej. Co zrobić?

Skręcić w prawo.

Do czego służą nabieżniki?

Do wyznaczania bezpiecznego kierunku żeglugi.

Wprowadzenie

Dotarłeś do końca działu locji. Oznacza to, że znasz już podstawy budowy rzek, oznakowania szlaków żeglownych, budowli hydrotechnicznych oraz oznakowania morskiego.

Ten rozdział stanowi krótkie podsumowanie najważniejszych informacji, które najczęściej pojawiają się podczas egzaminu na patent Żeglarza Jachtowego.

1. Kierunek szlaku żeglownego

Kierunek szlaku prowadzi:

• ✅ od źródła do ujścia.

To właśnie względem tego kierunku określamy:

• prawą stronę szlaku

lewą stronę szlaku.

Kierunek oznakowania prowadzi:

• ✅ od morza do portu.

Ta zasada obowiązuje w systemie IALA A.

2. Budowa rzeki

Brzeg wklęsły

• większa głębokość
• szybszy nurt

występuje ploso.

Brzeg wypukły

• mniejsza głębokość
• odkładanie osadów

występuje przykosa.

Przykosa

• ✅ znajduje się przy brzegu wypukłym.
• ❌ nie przy brzegu wklęsłym.

Ploso

• ✅ najgłębsze miejsce rzeki.

Ławica

• ✅ wypłycenie znajdujące się w korycie.

Przemiał

• ✅ płytkie miejsce pomiędzy głębszymi częściami rzeki.

3. Czytanie wody

Zwara

Wskazuje przeszkodę znajdującą się pod powierzchnią wody.

Wir

Powstaje za przeszkodą.

Warkocz

• ✅ oznacza płytką wodę.

Bystrze

Najczęściej wskazuje przebieg nurtu.

4. Budowle hydrotechniczne

Jaz

Służy do piętrzenia wody.

Śluza

Służy do pokonywania różnicy poziomów wody.

Najczęstszy błąd

• ❌ przywiązanie cum na sztywno.

5. Tyki żeglugowe

Tyka prawa

Wyznacza prawą stronę szlaku.

Tyka lewa

Wyznacza lewą stronę szlaku.

6. Oznakowanie boczne IALA A

Zielona pława

• 🟢 prawa strona toru.

Czerwona pława

• 🔴 lewa strona toru.

Kierunek oznakowania

🌊 morze → port.

7. Znaki kardynalne

Najważniejsza zasada:

• 👉 Kardynalka wskazuje stronę bezpiecznej wody.

Północna

▲ ▲

Mijamy od północy.

Południowa

▼ ▼

Mijamy od południa.

Wschodnia

▲ ▼

Mijamy od wschodu.

Zachodnia

▼ ▲

Mijamy od zachodu.

8. Pozostałe znaki morskie

Znak bezpiecznej wody

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: znak bezpiecznej wody można minąć z dowolnej strony.

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: znak bezpiecznej wody można minąć z dowolnej strony.

• 🔴⚪ pionowe pasy
• 🔴 jedna kula

Można minąć z każdej strony.

Znak izolowanego niebezpieczeństwa

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: znak izolowanego niebezpieczeństwa oznacza pojedynczą przeszkodę otoczoną bezpieczną wodą. Nie wskazuje konkretnej strony przejścia.

⚠️ Uwaga egzaminacyjna: znak izolowanego niebezpieczeństwa oznacza pojedynczą przeszkodę otoczoną bezpieczną wodą. Nie wskazuje konkretnej strony przejścia.

⚫🔴⚫

⚫⚫ dwie kule

Oznacza pojedynczą przeszkodę.

Znak specjalny

🟡 żółty

✖ krzyż św. Andrzeja

Informuje o obszarach specjalnych.

9. Nabieżniki

Nabieżnik składa się z:

• stawy przedniej

stawy tylnej.

Gdy stawy są w jednej linii

• ✅ płyniesz prawidłowo.

Wyższa stawa po lewej

• ⬅️ skręć w lewo.

Wyższa stawa po prawej

• ➡️ skręć w prawo.

Pułapka nr 1

Przykosa przy brzegu wklęsłym.

• ❌ Błąd.
• ✅ Przykosa znajduje się przy brzegu wypukłym.

Pułapka nr 2

Zielona pława po lewej stronie toru.

• ❌ Błąd.
• ✅ Zielona pława oznacza prawą stronę toru.

Pułapka nr 3

Kardynalka pokazuje miejsce przeszkody.

• ❌ Błąd.
• ✅ Kardynalka pokazuje stronę bezpiecznej wody.

Pułapka nr 4

Nabieżnik wskazuje przeszkodę.

• ❌ Błąd.
• ✅ Nabieżnik wyznacza bezpieczny kierunek żeglugi.

Pułapka nr 5

Przywiązanie cum na sztywno podczas śluzowania.

• ❌ Błąd.
• ✅ Cumy należy stale luzować lub wybierać.

Zakończenie

Locja jest jednym z najważniejszych działów wiedzy żeglarskiej. Umiejętność rozpoznawania oznakowania, odczytywania szlaku oraz interpretowania znaków nawigacyjnych pozwala bezpiecznie prowadzić jacht zarówno na wodach śródlądowych, jak i morskich.

Opanowanie materiału z tego działu znacznie ułatwi zdanie egzaminu na patent Żeglarza Jachtowego, a przede wszystkim zwiększy bezpieczeństwo podczas przyszłych rejsów.